{"id":3571,"date":"2017-06-18T07:09:33","date_gmt":"2017-06-18T07:09:33","guid":{"rendered":"http:\/\/greenpen.az\/?p=3571"},"modified":"2017-06-18T07:09:33","modified_gmt":"2017-06-18T07:09:33","slug":"qobustan-milli-tarix-b%c9%99dii-qorugunun-yaradilmasinin-50-illik-yubileyi-qeyd-edilib","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/greenpen.az\/?p=3571","title":{"rendered":"Qobustan Milli Tarix-B\u0259dii Qoru\u011funun yarad\u0131lmas\u0131n\u0131n 50 illik yubileyi qeyd edilib"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">Qobustan Milli tarix-b\u0259dii qoru\u011funun yarad\u0131lmas\u0131n\u0131n 50 illik yubileyi\u00a0 v\u0259 YUNESKO-nun D\u00fcnya \u0130rsi Siyah\u0131s\u0131na daxil edilm\u0259sinin 10 illiyi tamam olur. Bu \u0259lam\u0259tdar g\u00fcnl\u0259rin qeyd edilm\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 yerli v\u0259 beyn\u0259lxalq ekspert v\u0259 aliml\u0259rin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 13-14 iyun tarixl\u0259rind\u0259 \u201cQobustan \u2013 M\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259rin qov\u015fa\u011f\u0131nda qaya\u00fcst\u00fc \u0130nc\u0259s\u0259n\u0259t\u201d adl\u0131 Beyn\u0259lxalq\u00a0 konfrans \u201cR\u0259smi Q\u0259bullar Saray\u0131\u201dnda ke\u00e7irilib.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><!--more--><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">M\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 Turizm Nazirliyind\u0259n GreenPen.az-a veril\u0259m m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, \u00a0konfransda \u00a0M\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 Turizm Nazirliyinin, AMEA-n\u0131n Arxeologiya v\u0259 Etnoqrafiya \u0130nstitutunun d\u0259st\u0259yi v\u0259 beyn\u0259lxalq elmi-\u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Qobustan qoru\u011funun \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n apard\u0131\u011f\u0131 sah\u0259vi t\u0259dqiqatlarla ba\u011fl\u0131 \u201cQobustan. Yeni bax\u0131\u015f\u201d adl\u0131 layih\u0259nin\u00a0\u00a0 t\u0259qdimat\u0131 ke\u00e7irilib. Layih\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n ilk d\u0259f\u0259 olaraq abid\u0259l\u0259rin \u00f6yr\u0259nilm\u0259sind\u0259 3D modell\u0259\u015fdirm\u0259 metodundan istifad\u0259 olunmu\u015fdur. Yeni tap\u0131nt\u0131lar Qobustan qaya\u00fcst\u00fc t\u0259svirl\u0259rinin Ab\u015feron v\u0259 Ki\u00e7ik Qafqaz qaya\u00fcst\u00fc t\u0259svirl\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259si v\u0259 \u00fcmumilikd\u0259 Az\u0259rbaycan qaya\u00fcst\u00fc inc\u0259s\u0259n\u0259tinin \u00f6yr\u0259nilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn yeni imkanlar a\u00e7m\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">H\u0259min g\u00fcn, M\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 Turizm Nazirliyi, AMEA v\u0259 Qarada\u011f \u0130cra Hakimiyy\u0259tinin t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 Qobustan\u00a0 Milli tarix-b\u0259dii qoru\u011funda t\u0259nt\u0259n\u0259li\u00a0 yubiley t\u0259dbiri ke\u00e7irilib.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Az\u0259rbaycan insan yaranandan bu\u00a0 \u00a0g\u00fcn\u0259d\u0259k b\u0259\u015f\u0259r tarixinin b\u00fct\u00fcn d\u00f6vrl\u0259rin\u0259 aid tarixi-arxeoloji abid\u0259l\u0259rl\u0259 z\u0259ngin bir\u00a0 \u00f6lk\u0259dir. Qobustan \u2013 insan\u0131n ilk yaranma ocaqlar\u0131ndan biridir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130lk d\u0259f\u0259 olaraq 1939-cu ilin bahar\u0131nda g\u00f6rk\u0259mli arxeoloq \u0130shaq C\u0259f\u0259rzad\u0259 Cingirda\u011f-Yaz\u0131l\u0131t\u0259p\u0259 \u0259razisind\u0259 qaya\u00fcst\u00fc t\u0259svirl\u0259ri qeyd\u0259 alm\u0131\u015f v\u0259 bununla da Az\u0259rbaycan tarixind\u0259, m\u0259d\u0259niyy\u0259tind\u0259 \u0259v\u0259zsiz yeri olan Qobustan abid\u0259l\u0259ri elm al\u0259min\u0259 t\u0259qdim olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">XX \u0259srin 60-ci ill\u0259rind\u0259n \u0130.C\u0259f\u0259rzad\u0259nin t\u0259dqiqatlar\u0131 arxeoloqlar C\u0259f\u0259rqulu R\u00fcst\u0259mov v\u0259 Firuz\u0259 Muradova t\u0259r\u0259find\u0259n u\u011furla davam etdirilmi\u015fdir.\u00a0 Ke\u00e7\u0259n bu m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 Qobustan t\u0259kc\u0259 yerli aliml\u0259rin deyil, h\u0259m\u00e7inin xarici arxeoloqlar\u0131n, elm adamlar\u0131n\u0131n daim g\u00f6rm\u0259k v\u0259 t\u0259dqiqatlar\u0131nda i\u015ftirak etm\u0259k ist\u0259diyl\u0259ri qaya\u00fcst\u00fc t\u0259svir m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259n birin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00dcst paleolitd\u0259n (q\u0259dim da\u015f d\u00f6vr\u00fc) eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l XVIII-XV \u2013 minilliyin\u0259d\u0259k d\u00f6vr\u00fc \u0259hat\u0259 ed\u0259n Qobustan qaya\u00fcst\u00fc t\u0259svirl\u0259ri m\u00f6vzu m\u00fcxt\u0259lifliyi, s\u00fcjet orijinall\u0131\u011f\u0131 v\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n b\u0259dii ustal\u0131\u011f\u0131 il\u0259 se\u00e7ilir. Qayalarda ki\u015fi v\u0259 qad\u0131n, v\u0259h\u015fi \u00f6k\u00fcz, ke\u00e7i, maral, \u015fir, v\u0259h\u015fi ceyran, at, it, canavar, donuz t\u0259svirl\u0259rin\u0259 rast g\u0259lm\u0259k olar. H\u0259m\u00e7inin, atl\u0131 v\u0259 piyada ov s\u0259hn\u0259l\u0259ri, d\u00f6y\u00fc\u015f s\u0259hn\u0259l\u0259ri, kollektiv \u0259m\u0259k s\u0259hn\u0259l\u0259ri, qurban k\u0259sm\u0259, bi\u00e7in s\u0259hn\u0259l\u0259ri qeyd\u0259 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. M\u00fcasir Az\u0259rbaycan xalq r\u0259qsi olan \u00abYall\u0131\u00bbn\u0131 xat\u0131rladan t\u0259k v\u0259 qrup hal\u0131nda m\u0259rasim r\u0259qsl\u0259rin\u0259 t\u0259sad\u00fcf olunur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bundan \u0259lav\u0259, \u0259razid\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n orta \u0259srl\u0259r tarixinin m\u00fcxt\u0259lif d\u00f6vrl\u0259rin\u0259 aid olan \u0259r\u0259b \u0259lifbas\u0131 il\u0259 h\u0259kk olunmu\u015f yaz\u0131lar v\u0259 I \u0259srin sonunda XII \u00a0ild\u0131r\u0131ms\u00fcr\u0259tli Roma legionunun burada olmas\u0131n\u0131 t\u0259sdiq ed\u0259n q\u0259dim Roma yaz\u0131s\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cingirda\u011f\u0131n \u015fimal-\u015f\u0259rq \u0259t\u0259yind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n v\u0259 \u00abQavalda\u015f\u00bb adlanan da\u015f \u00e7ox b\u00f6y\u00fck maraq k\u0259sb edir. Ehtimal olunur ki, bu s\u0259sli da\u015fdan m\u0259rasim r\u0259qsl\u0259rinin yerin\u0259 yetirilm\u0259sind\u0259 primitiv z\u0259rb musiqi al\u0259ti kimi istifad\u0259 olunurdu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Qobustan qaya r\u0259sml\u0259rinin, m\u0259d\u0259ni land\u015faft\u0131n\u0131n qorunmas\u0131, t\u0259dqiqi v\u0259 t\u0259bli\u011fi m\u0259qs\u0259dil\u0259 Az\u0259rbaycan SSR Nazirl\u0259r Sovetinin 503 n\u00f6mr\u0259li 09 sentyabr 1966-c\u0131 il tarixli Q\u0259rar\u0131 il\u0259 Qobustan D\u00f6vl\u0259t tarix-b\u0259dii qoru\u011fu yarad\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 1967-ci ild\u0259n f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Haz\u0131rda Qobustan \u0259razisind\u0259 20 ma\u011fara v\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f yeri, tunc v\u0259 sonrak\u0131 d\u00f6vrl\u0259r\u0259 aid 40 kurqanda t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259ri apar\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 \u00f6yr\u0259nilmi\u015fdir. N\u0259tic\u0259 olaraq, 1031 qaya \u00fcz\u0259rind\u0259 \u00e7\u0259kilmi\u015f 6300-d\u0259n \u00e7ox qaya\u00fcst\u00fc t\u0259svir\u00a0 v\u0259 105\u00a0000 \u0259d\u0259d arxeoloji material qoru\u011fun fonduna daxil edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti c\u0259nab \u0130lham \u018fliyevin v\u0259 xan\u0131m\u0131 Mehriban \u018fliyevan\u0131n \u015f\u0259xsi s\u0259yi n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00a029 iyun 2007-ci il tarixind\u0259 Yeni Zelandiyan\u0131n Kristcorc \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n \u00dcmumd\u00fcnya \u0130rs Komit\u0259sinin XXXI Sessiyas\u0131nda Qobustan\u0131n qaya\u00fcst\u00fc t\u0259svirl\u0259ri, m\u0259d\u0259ni land\u015faft\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 YUNESKO-nun D\u00fcnya \u0130rs Siyah\u0131s\u0131na daxil edilmi\u015fdir v\u0259 2013-c\u00fc ild\u0259 Qobustan qoru\u011funa YUNESKO t\u0259r\u0259find\u0259n D\u00fcnya \u0130rs Siyah\u0131s\u0131nda olan \u00e7ox az sayda tarixi \u0259razil\u0259r\u0259 \u015famil edilmi\u015f \u201cg\u00fccl\u0259ndirilmi\u015f m\u00fchafiz\u0259\u201d statusu verilmi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Qobustan qoru\u011funda\u00a0 milli s\u0259rv\u0259tl\u0259r x\u0259zin\u0259sinin qorunmas\u0131 v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidenti \u00abQobustan d\u00f6vl\u0259t tarixi-b\u0259dii qoru\u011fu \u0259razisind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n tarixi v\u0259 m\u0259d\u0259ni s\u0259rv\u0259tl\u0259rin qorunmas\u0131 haqq\u0131nda\u00bb 11 iyun\u00a0 2007-ci il tarixli\u00a0 2213 n\u00f6mr\u0259li S\u0259r\u0259ncam imzalam\u0131\u015fd\u0131r. S\u0259r\u0259ncamdan ir\u0259li g\u0259l\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Nazirl\u0259r Kabinetinin 6 noyabr 2007-ci il tarixli Q\u0259rar\u0131 il\u0259 qoru\u011fa Milli qoruq statusu\u00a0 verilmi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131\u00a0 Prezidentinin m\u00fcvafiq s\u0259r\u0259ncam\u0131 \u0259sas\u0131nda Qobustan Milli qoru\u011funun \u0259razisind\u0259 apar\u0131lan geni\u015fmiqyasl\u0131 yenid\u0259nqurma v\u0259 abadl\u0131q i\u015fl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 yeni inzibati\u00a0 v\u0259 muzey binas\u0131 tikil\u0259r\u0259k istifad\u0259y\u0259 verilmi\u015fdir. 2012-ci ilin dekabr ay\u0131n\u0131n 26-da c\u0259nab Prezident \u0130lham\u00a0 \u018fliyev v\u0259 \u00f6lk\u0259nin birinci xan\u0131m\u0131 Mehriban \u018fliyeva il\u0259 birlikd\u0259\u00a0 muzey binas\u0131n\u0131n\u00a0 ac\u0131l\u0131\u015f\u0131nda i\u015ftirak etmi\u015fl\u0259r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">2012-ci ild\u0259 \u00a0Portuqaliyan\u0131n Penofil \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 Avropa muzeyl\u0259r forumunda\u00a0 t\u0259qdim olunmu\u015f \u201cAvropan\u0131n \u0259n yax\u015f\u0131 muzeyi\u201d nominasiyas\u0131nda i\u015ftirak ed\u0259n m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rin 51 muzeyl\u0259ri aras\u0131nda\u00a0 Qobustan Milli tarix-b\u0259dii qoru\u011fu \u201cEuropean Museum of theYear Award\u201d m\u00fckafat\u0131na layiq g\u00f6r\u00fcl\u0259n 8 muzeyd\u0259n biri olmu\u015fdur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">2015-ci ild\u0259 Qobustan Milli tarix-b\u0259dii qoru\u011funun Avropa M\u0259d\u0259ni Mar\u015frutlar \u0130nstitutu t\u0259r\u0259find\u0259n sertifikatla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f \u201cda\u015f \u00fcz\u0259rind\u0259 q\u0259dim yaz\u0131lar\u201d m\u0259d\u0259ni turizm mar\u015frutlar\u0131na (PRAT-CARP) daxil edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">GreenPen.az<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qobustan Milli tarix-b\u0259dii qoru\u011funun yarad\u0131lmas\u0131n\u0131n 50 illik yubileyi\u00a0 v\u0259 YUNESKO-nun D\u00fcnya \u0130rsi Siyah\u0131s\u0131na daxil edilm\u0259sinin 10 illiyi tamam olur. Bu \u0259lam\u0259tdar g\u00fcnl\u0259rin qeyd edilm\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 yerli v\u0259 beyn\u0259lxalq ekspert v\u0259 aliml\u0259rin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 13-14 iyun tarixl\u0259rind\u0259 \u201cQobustan \u2013 M\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259rin qov\u015fa\u011f\u0131nda qaya\u00fcst\u00fc \u0130nc\u0259s\u0259n\u0259t\u201d adl\u0131 Beyn\u0259lxalq\u00a0 konfrans \u201cR\u0259smi Q\u0259bullar Saray\u0131\u201dnda ke\u00e7irilib.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3572,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/greenpen.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3571"}],"collection":[{"href":"http:\/\/greenpen.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/greenpen.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/greenpen.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/greenpen.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3571"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/greenpen.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3571\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3573,"href":"http:\/\/greenpen.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3571\/revisions\/3573"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/greenpen.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3572"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/greenpen.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3571"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/greenpen.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3571"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/greenpen.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3571"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}